https://ethicsportal.eu/pl/authorities/EthicsPortal is a secure, anonymous whistleblower reporting platform that helps organizations comply with EU Directive 2019/1937.pl-PLTue, 22 Sep 2026 22:30:52 +0000https://ethicsportal.eu/images/logo.svghttps://ethicsportal.eu/https://ethicsportal.eu/pl/authorities/poland-rpo/Sun, 20 Sep 2026 00:00:00 +0000https://ethicsportal.eu/pl/authorities/poland-rpo/Referencja dotycząca RPO na gruncie ustawy o ochronie sygnalistów: podział ról między Rzecznikiem a organem publicznym, wstępna weryfikacja i przekazanie zgłoszenia, terminy potwierdzenia i informacji zwrotnej oraz odpowiedzialność karna.<h1 id="rzecznik-praw-obywatelskich--zgłoszenia-zewnętrzne"> Rzecznik Praw Obywatelskich — zgłoszenia zewnętrzne <a href="#rzecznik-praw-obywatelskich--zg%c5%82oszenia-zewn%c4%99trzne" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h1> <p><strong>Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO)</strong> przyjmuje zgłoszenia zewnętrzne na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów. W większości spraw nie prowadzi jednak postępowania sam: dokonuje wstępnej weryfikacji i przekazuje zgłoszenie organowi publicznemu właściwemu do podjęcia działań następczych.</p> <p>Ta strona jest referencją o organie: co robi RPO, a czego nie, jak złożyć zgłoszenie, jakie obowiązują terminy i co dzieje się później. O obowiązku procedury wewnętrznej i progach zob. <a href="/pl/whistleblower-laws/poland/">przepisy o ochronie sygnalistów w Polsce</a> .</p> <h2 id="kim-jest-rpo-w-tym-systemie"> Kim jest RPO w tym systemie <a href="#kim-jest-rpo-w-tym-systemie" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th></th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Organ</td> <td>Rzecznik Praw Obywatelskich</td> </tr> <tr> <td>Podstawa</td> <td><strong>Ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów</strong> (Dz.U. 2024 poz. 928), rozdział 4</td> </tr> <tr> <td>Rola</td> <td>Przyjmowanie zgłoszeń zewnętrznych, <strong>wstępna weryfikacja</strong> i przekazanie właściwemu organowi publicznemu (art. 31 ust. 1)</td> </tr> <tr> <td>Zgłoszenia zewnętrzne od</td> <td><strong>25 grudnia 2024 r.</strong> — rozdział 4 wszedł w życie po 6 miesiącach od ogłoszenia, pozostała część ustawy po 3 miesiącach (art. 64)</td> </tr> <tr> <td>Sankcje</td> <td>RPO <strong>nie nakłada kar</strong> — przepisy karne rozdziału 6 stosują sądy</td> </tr> </tbody> </table> <h2 id="wybór-między-zgłoszeniem-wewnętrznym-a-zewnętrznym"> Wybór między zgłoszeniem wewnętrznym a zewnętrznym <a href="#wyb%c3%b3r-mi%c4%99dzy-zg%c5%82oszeniem-wewn%c4%99trznym-a-zewn%c4%99trznym" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>Ustawa daje sygnaliście swobodę. Zgodnie z art. 30 ust. 1 <strong>sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego dokonania zgłoszenia wewnętrznego</strong>.</p> <p>Jest to rozwiązanie odmienne od włoskiego, gdzie kanał zewnętrzny otwiera się dopiero po spełnieniu jednego z czterech ustawowych warunków, a zbieżne z rozwiązaniem hiszpańskim i niemieckim.</p> <p>Zgłoszenie zewnętrzne przyjmuje <strong>Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny</strong> (art. 30 ust. 2). Oba są odrębnymi administratorami danych osobowych podanych w przyjętym przez siebie zgłoszeniu (art. 30 ust. 3).</p> <h2 id="co-robi-rpo--i-czego-nie-robi"> Co robi RPO — i czego nie robi <a href="#co-robi-rpo--i-czego-nie-robi" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>Artykuł 31 ust. 1 wylicza zadania Rzecznika:</p> <ol> <li><strong>Ustala procedurę</strong> przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych, określającą w szczególności tryb postępowania ze zgłoszeniami <strong>anonimowymi</strong>.</li> <li><strong>Przyjmuje zgłoszenia</strong> o naruszeniach w dziedzinach z art. 3 ust. 1 pkt 1–16, dokonuje ich <strong>wstępnej weryfikacji</strong> i <strong>przekazuje je organowi publicznemu</strong> właściwemu do podjęcia działań następczych.</li> <li><strong>Przyjmuje i rozpatruje</strong> zgłoszenia samodzielnie <strong>tylko wtedy</strong>, gdy dotyczą dziedziny z art. 3 ust. 1 pkt 17 i <strong>żaden inny organ publiczny nie jest właściwy</strong>.</li> <li>Zapewnia powszechny dostęp do informacji o prawach i środkach ochrony — w szczególności przez Biuletyn Informacji Publicznej.</li> <li>Udziela porad sygnalistom, osobom pomagającym i osobom, których dotyczy zgłoszenie.</li> <li>Informuje o organach mogących chronić przed działaniami odwetowymi i — w odpowiednich przypadkach — wspiera w kontaktach z nimi.</li> </ol> <p><strong>To jest sedno polskiego modelu.</strong> RPO jest przede wszystkim punktem wejścia i węzłem kierującym, a nie organem prowadzącym postępowanie. Rozpatruje sprawę sam wyłącznie w wąskim zakresie rezydualnym z pkt 17.</p> <h3 id="wstępna-weryfikacja-i-przekazanie"> Wstępna weryfikacja i przekazanie <a href="#wst%c4%99pna-weryfikacja-i-przekazanie" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h3> <p>Wstępna weryfikacja polega na ustaleniu, czy zgłoszenie dotyczy informacji o naruszeniu prawa, oraz na zidentyfikowaniu właściwego organu publicznego (art. 32 ust. 1).</p> <ul> <li>Jeżeli <strong>dotyczy</strong> — RPO przekazuje zgłoszenie niezwłocznie, <strong>nie później niż w terminie 14 dni</strong> od dnia dokonania zgłoszenia, i informuje sygnalistę, wskazując organ oraz datę przekazania (art. 32 ust. 2 i 3).</li> <li>Jeżeli <strong>nie dotyczy</strong> — RPO odstępuje od przekazania i informuje sygnalistę, podając ustalenia weryfikacji (art. 32 ust. 4 i 5). Może przy tym wskazać inny tryb: powództwo cywilne, zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, skargę do sądu administracyjnego, skargę, wniosek lub petycję. Taka informacja nie wpływa na dopuszczalność późniejszego środka prawnego ani na bieg terminów (art. 32 ust. 6).</li> </ul> <p>Organ publiczny, który sam przyjął zgłoszenie spoza swojego zakresu działania, przekazuje je właściwemu organowi <strong>w terminie 14 dni, a w uzasadnionych przypadkach 30 dni</strong>, i informuje o tym sygnalistę (art. 34 ust. 1 pkt 4).</p> <h2 id="jak-złożyć-zgłoszenie-zewnętrzne"> Jak złożyć zgłoszenie zewnętrzne <a href="#jak-z%c5%82o%c5%bcy%c4%87-zg%c5%82oszenie-zewn%c4%99trzne" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>Zgłoszenie może być dokonane <strong>ustnie lub pisemnie</strong> (art. 36 ust. 1). W formie dokumentowej:</p> <ul> <li><strong>papierowo</strong> — na adres do korespondencji wskazany przez RPO lub organ publiczny;</li> <li><strong>elektronicznie</strong> — na adres poczty elektronicznej, adres elektronicznej skrzynki podawczej lub adres do doręczeń elektronicznych, albo przez przeznaczony do tego formularz internetowy lub aplikację wskazaną przez organ publiczny.</li> </ul> <p>Informacje RPO dla sygnalistów publikowane są w <a href="https://bip.brpo.gov.pl/pl/sygnalisci" rel="nofollow">Biuletynie Informacji Publicznej</a> .</p> <p><strong>Adres do kontaktu.</strong> Aby możliwe było podjęcie działań następczych i przekazanie informacji zwrotnej, sygnalista podaje adres do kontaktu. Jeżeli go nie podano i nie da się go ustalić, RPO oraz organ publiczny nie realizują części obowiązków informacyjnych (art. 35).</p> <p>Kanały komunikacji przyjęte na potrzeby zgłoszeń zewnętrznych muszą być <strong>niezależne od kanałów zwykłej działalności</strong> organu, zapewniać kompletność, poufność i integralność danych oraz trwałe przechowywanie informacji (art. 42 ust. 1).</p> <h2 id="terminy"> Terminy <a href="#terminy" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <table> <thead> <tr> <th></th> <th>Zgłoszenie zewnętrzne</th> <th>Zgłoszenie wewnętrzne</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Potwierdzenie przyjęcia</td> <td><strong>7 dni</strong> od przyjęcia zgłoszenia, chyba że sygnalista wyraźnie wystąpił inaczej albo potwierdzenie zagroziłoby poufności jego tożsamości (art. 37)</td> <td>7 dni (rozdział 3)</td> </tr> <tr> <td>Przekazanie do właściwego organu</td> <td><strong>14 dni</strong> od dokonania zgłoszenia (RPO, art. 32 ust. 2); organ publiczny — <strong>14 dni, w uzasadnionych przypadkach 30 dni</strong> (art. 34 ust. 1 pkt 4)</td> <td>—</td> </tr> <tr> <td>Informacja zwrotna</td> <td><strong>3 miesiące</strong> od przyjęcia zgłoszenia; <strong>6 miesięcy</strong> w uzasadnionych przypadkach, po uprzednim poinformowaniu sygnalisty przed upływem 3 miesięcy (art. 41)</td> <td>3 miesiące</td> </tr> </tbody> </table> <p>Organ publiczny informuje sygnalistę także o <strong>ostatecznym wyniku</strong> postępowań wyjaśniających wszczętych na skutek zgłoszenia (art. 41 ust. 3).</p> <h2 id="zaświadczenie-o-ochronie"> Zaświadczenie o ochronie <a href="#za%c5%9bwiadczenie-o-ochronie" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>Rozwiązanie charakterystyczne dla polskiej ustawy: <strong>na żądanie sygnalisty</strong> organ publiczny właściwy do podjęcia działań następczych wydaje, <strong>nie później niż w terminie miesiąca</strong> od otrzymania żądania, <strong>zaświadczenie potwierdzające, że sygnalista podlega ochronie</strong> określonej w rozdziale 2 (art. 38).</p> <p>Jest to dokument, którym sygnalista może posłużyć się wobec pracodawcy lub w postępowaniu — odpowiednika o tej konstrukcji nie ma w prawie hiszpańskim, niemieckim ani włoskim.</p> <h2 id="kiedy-zgłoszenie-można-pozostawić-bez-rozpoznania"> Kiedy zgłoszenie można pozostawić bez rozpoznania <a href="#kiedy-zg%c5%82oszenie-mo%c5%bcna-pozostawi%c4%87-bez-rozpoznania" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>RPO może pozostawić zgłoszenie bez rozpoznania, gdy wcześniej odstąpił od przekazania wcześniejszego zgłoszenia, albo gdy zgłoszenie dotyczy sprawy będącej już przedmiotem wcześniejszego zgłoszenia i <strong>nie zawiera istotnych nowych informacji</strong>. RPO informuje o tym sygnalistę z uzasadnieniem, a przy kolejnym takim zgłoszeniu — już nie informuje (art. 40 ust. 1). Analogiczne uprawnienie ma organ publiczny (art. 40 ust. 2). Fakt ten odnotowuje się w rejestrze (art. 40 ust. 3).</p> <h2 id="odpowiedzialność-karna"> Odpowiedzialność karna <a href="#odpowiedzialno%c5%9b%c4%87-karna" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>Polska nie posługuje się w tym zakresie sankcją administracyjną. Rozdział 6 ustawy wprowadza <strong>przepisy karne</strong>:</p> <table> <thead> <tr> <th>Czyn</th> <th>Sankcja</th> </tr> </thead> <tbody> <tr> <td>Uniemożliwienie lub istotne utrudnienie dokonania zgłoszenia (art. 54 ust. 1)</td> <td>grzywna, ograniczenie wolności albo <strong>pozbawienie wolności do roku</strong></td> </tr> <tr> <td>— z użyciem przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu (art. 54 ust. 2)</td> <td><strong>pozbawienie wolności do lat 3</strong></td> </tr> <tr> <td>Działania odwetowe wobec sygnalisty, osoby pomagającej lub osoby powiązanej (art. 55 ust. 1)</td> <td>grzywna, ograniczenie wolności albo <strong>pozbawienie wolności do lat 2</strong>; działanie uporczywe — <strong>do lat 3</strong></td> </tr> <tr> <td>Ujawnienie tożsamości sygnalisty, osoby pomagającej lub powiązanej (art. 56)</td> <td>grzywna, ograniczenie wolności albo <strong>pozbawienie wolności do roku</strong></td> </tr> <tr> <td>Zgłoszenie lub ujawnienie publiczne mimo wiedzy, że do naruszenia nie doszło (art. 57)</td> <td>grzywna, ograniczenie wolności albo <strong>pozbawienie wolności do lat 2</strong></td> </tr> <tr> <td><strong>Nieustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych</strong> lub ustanowienie jej z istotnym naruszeniem wymogów ustawy (art. 58)</td> <td><strong>grzywna</strong> — orzekana w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 59)</td> </tr> </tbody> </table> <p>Brak procedury wewnętrznej jest zatem w Polsce <strong>wykroczeniem rozpoznawanym przez sąd</strong>, a nie deliktem administracyjnym karanym przez organ nadzoru. Rzecznik Praw Obywatelskich nie nakłada tych kar.</p> <h2 id="bezpłatna-pomoc-prawna"> Bezpłatna pomoc prawna <a href="#bezp%c5%82atna-pomoc-prawna" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <p>Ustawa rozszerzyła dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej i nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego na <strong>osobę chcącą dokonać zgłoszenia</strong> naruszenia prawa w rozumieniu ustawy, z wyłączeniem zwykłych kryteriów z art. 4 ustawy o nieodpłatnej pomocy prawnej (art. 61).</p> <h2 id="źródła-urzędowe"> Źródła urzędowe <a href="#%c5%bar%c3%b3d%c5%82a-urz%c4%99dowe" class="ml-1 text-base-content/30 hover:text-base-content/60 no-underline" aria-label="Link do tej sekcji">#</a> </h2> <ul> <li><a href="https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000928" rel="nofollow">Ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928)</a> </li> <li><a href="https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/928/text.pdf" rel="nofollow">Tekst ustawy — API Sejmu</a> </li> <li><a href="https://bip.brpo.gov.pl/pl/sygnalisci" rel="nofollow">RPO — sygnaliści (BIP)</a> </li> <li><a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32019L1937" rel="nofollow">Dyrektywa (UE) 2019/1937 — EUR-Lex</a> </li> </ul>support@ethicsportal.eu (EthicsPortal)